O czym należy pamiętać, aby legalnie zatrudnić cudzoziemca? - Obowiązki pracodawcy cz. 1

Przedsiębiorcy zatrudniający cudzoziemców w Polsce lub oddelegowujący obcokrajowców do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej muszą przestrzegać wielu zasad. Za niedopełnienie formalności grożą poważne sankcje. Aby ich uniknąć, warto zapoznać się z wymogami i dopilnować terminów. Przedstawiamy obowiązki pracodawcy, który powierza wykonywanie pracy obywatelom innych państw na podstawie różnych umów.

Legalne zatrudnienie cudzoziemca na podstawie umowy o pracę

Pracodawca, który zatrudnia lub deleguje obcokrajowca do Polski na podstawie umowy o pracę, musi zapewnić mu identyczne warunki, jak Polakom zatrudnionym na tym samym stanowisku. Jeżeli będą one mniej korzystne, przedsiębiorca zostanie pociągnięty do odpowiedzialności karnej w przypadku kontroli. Przez warunki zatrudnienia rozumie się m.in.:

• wymiar urlopu wypoczynkowego,
• minimalne wynagrodzenie za pracę,
• normy oraz wymiar czasu prasy, a także okresów odpoczynku w wymiarze tygodniowym i dobowym,
• przestrzeganie zasad BHP,
• wynagrodzenie oraz dodatki za pracę w godzinach nadliczbowych,
• brak dyskryminacji w zatrudnieniu i równe traktowanie wszystkich członków zespołu,
• ochronę pracownic w ciąży oraz w trakcie urlopu macierzyńskiego,
• wykonywanie pracy na podstawie przepisów o zatrudnianiu pracowników tymczasowych,
• zatrudnianie osób młodocianych, a także wykonywanie pracy przez dzieci.

Cudzoziemcy delegowani do pracy na terenie Rzeczypospolitej Polskiej powinni otrzymać wynagrodzenie miesięczne w wysokości minimum 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w województwie. Kwota jest systematycznie ogłaszana przez prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

W przypadku obcokrajowców delegowanych do świadczeniu usług w naszym kraju stosuje się nieco inne przepisy. W tej sytuacji wymiar urlopu wypoczynkowego, minimalne wynagrodzenie za pracę oraz wynagrodzenie i dodatki za pracę w godzinach nadliczbowych pozostają w gestii pracodawcy. Aby móc skorzystać z tego typu ulg, należy spełnić następujące kryteria:

• cudzoziemiec wykonuje prace odpowiadające jego kwalifikacjom,
• wstępne prace montażowo-instalacyjne są niezbędne do korzystania z dostarczonych produktów,
• długość wykonywania pracy jest krótsza niż 8 dni w ciągu roku, licząc od dnia rozpoczęcia pracy na danym stanowisku przez delegowanego obcokrajowca.

Ulga ta nie dotyczy osób delegowanych do Polski, które zajmują się utrzymaniem obiektu budowlanego lub robotami budowlanymi. Jeśli do ich obowiązków należą:

• wykopy,
• prace malarskie lub porządkowe,
• roboty ziemne,
• rozbiórka,
• wyposażenia oraz instalacja,
• montaż i demontaż części prefabrykowanych,
• konserwacja,

wtedy trzeba zapewnić pracownikom wszystkie wymienione wyżej warunki pracy.

Legalne zatrudnienie cudzoziemca na podstawie umowy cywilnoprawnej

Obcokrajowcy zatrudnieni na podstawie umowy agencyjnej, umowy – zlecenie czy innej umowy o świadczeniu usług powinni otrzymać minimalne wynagrodzenie zgodne z obowiązującą minimalną stawką godzinową. Pracodawca jest zobowiązany również do przestrzegania zasad BHP.  Warto dodać, że przy umowie o dzieło minimalna stawka nie obowiązuje. Jej wysokość ustala przedsiębiorca.

Z kolei pracownikom delegowanym przysługuje wynagrodzenie równe minimum 70% przeciętnego wynagrodzenia w danym województwie. Warunki pracy, płaca oraz rodzaj umowy muszą być identyczne, jak te określone w zezwoleniu na pracę bądź w oświadczeniu o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi. Ta sama zasada obowiązuje przy umowie o pracę.

Obowiązki pracodawcy – o czym trzeba pamiętać, zatrudniając obcokrajowca?

Pracodawca, który chce legalnie zatrudnić cudzoziemców w swojej firmie, powinien złożyć oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy w przypadku obywateli 6 państw:

• Rosji,
• Armenii,
• Gruzji,
• Mołdawii,
• Białorusi,
• Ukrainy.

Jeden egzemplarz należy przekazać przyszłemu pracownikowi, by mógł on załatwić niezbędne formalności, np. uzyskać wizę. Z kolei, zatrudniając osoby pochodzące z krajów trzecich, należy uzyskać zezwolenie na pracę.

Oba dokumenty poświadczają, że obcokrajowiec ma prawo do legalnego zatrudnienia w polskim przedsiębiorstwie na określonych warunkach. Nie potwierdzają jednak faktu zatrudnienia w firmie. Z tego powodu koniecznie jest zawarcie umowy cywilnoprawnej albo umowy o pracę w zależności od ustalonych warunków. Aby zmienić umowę o pracę na cywilnoprawną, trzeba zmienić zezwolenie lub zarejestrować nowe oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy. Istnieje natomiast możliwość zmiany umowy cywilnoprawnej na umowę o pracę bez konieczności wydania nowych dokumentów legalizujących zatrudnienie.

Na podstawie zezwolenia na pracę sezonową przedsiębiorca może podpisać z cudzoziemcem umowę o pomocy przy zbiorach, umowę o pracę czy umowę cywilnoprawną. Forma prawna zatrudnienia nie musi być zgodna z tą wskazaną w zezwoleniu. W przypadku zmiany nie trzeba wnioskować o wydanie nowego dokumentu.

Niezależnie od tego, jak umowa zostanie podpisana, należy ją przygotować w języku zrozumiałym dla obcokrajowca. Wymagana jest forma pisemna. Jej brak jest przesłanką, by uznać pracę za nielegalną.

Przed rozpoczęciem zatrudnienia każdy pracodawca musi zapoznać się z dokumentem pobytowym przyszłego pracownika i zweryfikować jego ważność. Należy pamiętać, że wiza turystyczna czy wiza wydana osobom korzystającym z ochrony czasowej nie uprawniają do podjęcia legalnego zatrudnienia w Polsce. Kopię dokumentu pobytowego trzeba zachować przez cały okres zatrudnienia cudzoziemca. Trzeba ją okazać w trakcie kontroli urzędników.

W drugiej części przedstawimy obowiązki pracodawcy związane z delegowaniem pracownika, a także przybliżymy zagadnienia związane z informowaniem urzędów czy rezydencją podatkową.