Brexit, warunki wjazdu do Polski dla obywateli Wielkiej Brytanii, warunki pobytu dla beneficjentów Umowy Wystąpienia cz. 2

Od początku 2021 roku obywatele Wielkiej Brytanii oraz członkowie ich rodzin mogą składać wnioski o wydanie nowych dokumentów pobytowych. W pierwszej części poradnika przedstawiliśmy najważniejsze aspekty związane ze składaniem wniosków związanych z legalizacją pobytu  w Polsce przez obywateli Wielkiej Brytanii oraz członków ich rodzin. Teraz przedstawimy kluczowe informacje związane z prawem do przekraczania granic oraz prawem do pobytu. Podamy też wytyczne dla pracowników przygranicznych i delegowanych.

Brexit – prawo pobytu dla beneficjentów Umowy Wystąpienia 

Prawo do stałego pobytu oraz prawo pobytu są szczegółowo wyjaśnione w Umowie Wystąpienia. Zagadnienia te zostały również uregulowane w polskim prawie. Dokumenty pobytowe wydane przed 1 stycznia 2021 roku odgrywają ważną rolę w procedurze legalizacji pobytu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. W tym miejscu należy podkreślić, że zaświadczenie o zarejestrowaniu pobytu obywatela UE ma jedynie charakter uprawdopodabniający posiadanie prawa pobytu w Polsce.

Obywatele Zjednoczonego Królestwa, mogą przebywać na terenie naszego kraju dłużej niż 3 miesiące, jeśli spełniają jeden z poniższych warunków:

• są pracownikami (z wyłączeniem pracowników delegowanych) w Polsce,
• prowadzą własną działalność gospodarcza na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
• mają ważne ubezpieczenie zdrowotne oraz dysponują środkami finansowymi, które umożliwiają utrzymanie siebie i rodziny,
• studiują bądź odbywają szkolenie zawodowe i posiadają wystarczające zabezpieczenie finansowe oraz ubezpieczenie zdrowotne,
• zawarły związek małżeński z polskim obywatelem.

W przypadku obywateli Zjednoczonego Królestwa oraz członków ich rodzin, którzy są beneficjentami Umowy Wystąpienia, stosuje się analogiczne przepisy, jak dla obywateli UE i ich rodzin. Niektóre zapisy zostały zmodyfikowane w Umowie Wystąpienia. Prawo do stałego pobytu przysługuje po upływie 5 lat nieprzerwanego pobytu. Okresy pracy przypadające na czas przed zakończeniem okresu przejściowego, a także bezpośrednio po nim lub  okresy legalnego pobytu są wliczane do okresu uprawniającego do nabycia prawa stałego pobytu.

Brexit – jakie dokumenty uprawniają do przekraczania granicy bez wizy?

Dokumenty uprawniające do podróżowania bez wizy są wydawane przez polskie władze. Obywatele Zjednoczonego Królestwa, a także członkowie ich rodzin mogą przekraczać granice naszego kraju oraz zewnętrzną  granicę strefy Schengen na podstawie dokumentów wydanych przed Brexitem:

• dokument potwierdzający prawo stałego pobytu,
• karta pobytu członka rodziny obywatela UE,
• karta stałego pobytu członka rodziny obywatela UE,
• karta pobytu wydana na podstawie ustawy o cudzoziemcach obowiązujących przed przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej,
• karta pobytu wydana na podstawie zezwolenia pobytowego na podstawie Ustawy o cudzoziemcach.

Ponadto do swobodnego przemieszczania się uprawniają również dokumenty wydawane obywatelom Wielkiej Brytanii i ich rodzinom po Brexicie:

• odcisk stempla z adnotację Brexit w dokumencie podróży, potwierdzający złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy albo stały wraz z zaświadczeniem o złożeniu wniosku,
• karta pobytu – wydana po otrzymaniu zezwolenia na pobyt czasowy, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE bądź zezwolenia na pobyt stały.

Brexit – o czym powinni pamiętać pracownicy przygraniczni?

Art. 9 lit. B Umowy Wystąpienia nakłada obowiązek rejestracji pobytu na:

• obywateli Zjednoczonego Królestwa, którzy byli pracownikami przygranicznymi przed 31 grudnia 2020 r. w naszym kraju,
• osoby prowadzące własną działalność gospodarczą w Polsce obowiązek zarejestrowania pobytu w Polsce do 31 grudnia 2021 roku.

Wymóg ten dotyczy beneficjentów, którzy wcześniej byli zwolnieni z tego nakazu i teraz chcą nadal pracować albo prowadzić działalność zarobkową na własny rachunek na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Po dopełnieniu niezbędnych formalności urząd wydaje zaświadczenie o zarejestrowaniu pobytu. Na tej podstawie zostają przyznane uprawnienia przewidziane w Umowie Wystąpienia dla pracowników przygranicznych. Cała procedura jest zwolniona z opłat administracyjnych.

Wnioski o zarejestrowanie pobytu można składać od 1 stycznia 2021 roku. W tym celu wystarczy wypełnić wniosek o zarejestrowanie pobytu obywatela Zjednoczonego Królestwa i Irlandii Północnej. W uzasadnieniu należy zaznaczyć rubrykę dotyczącą pracowników przygranicznych. Brak rejestracji wiąże się z karą grzywny.

Aby nabyć albo zachować uprawnienia pracownika przygranicznego na mocy Umowy Wystąpienia należy zachować ciągłość zatrudnienia lub prowadzenia własnej działalności gospodarczej przed zakończeniem okresu przejściowego i po jego upływie. Rejestracja brytyjskich pracowników przygranicznych nie ma charakteru dokumentu pobytowego. Potwierdza jedynie prawo do legalnego zatrudnienia bądź prowadzenia własnego przedsiębiorstwa w Polsce osób, które nie mieszkają na stałe na terytorium naszego kraju. Zaświadczenie o zarejestrowaniu pobytu w tej sytuacji upoważnia do bezwizowego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Na jego podstawie nie można jednak przemieszczać się w strefie Schengen bez wizy.

Brexit – kilka słów o pracownikach delegowanych

Obywatele Zjednoczonego Królestwa, którzy wykonują pracę jako pracownicy delegowani, nie są objęci Umową Wystąpienia. Na podstawie przepisów, które weszły w życie z dniem 1 stycznia 2021 roku, osoby te mogą złożyć wniosek o udzielenie specjalnego zezwolenia na pobyt czasowy na mocy ustawy o cudzoziemcach z dnia 12 grudnia 2013 roku. Pozwolenie jest udzielane na 5 lat z możliwością uzyskania zezwolenia na pobyt stały na specjalnej podstawie prawnej. Wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy należy złożyć do 31 grudnia 2021 roku. W tym celu należy wypełnić formularz wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Zarówno zezwolenie pobytowe, jak i karty pobytu są wolne od opłat administracyjnych.

Od 31 grudnia 2021 roku pobyt brytyjskich pracowników delegowanych w Polsce będzie uważany za legalny, jeżeli dopełnią niezbędnych formalności. Od tego momentu zostaną oni zwolnieni z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę w czasie legalnego pobytu. Ten sam przywilej będzie dotyczył osób, którym udzielono specjalnego zezwolenia na pobyt czasowy.

Brexit – co się jeszcze warto wiedzieć?

Obywatele Wielkiej Brytanii oraz członkowie ich rodzin, którzy nie są beneficjentami Umowy Wystąpienia, podlegają ogólnym zasadom wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co obywatele państw trzecich.

Kolejna ważna informacja dotyczy dalszych członków rodzin oraz osób prowadzących życie rodzinne z obywatelami Zjednoczonego Królestwa w rozumieniu Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (art. 10 ust. 2-4 Umowy Wystąpienia). Wszystkie zezwolenia udzielone przed upływem okresu przejściowego zachowują swoją ważność. Aby otrzymać kartę pobytu zawierającą adnotację odnoszącą się do Umowy Wystąpienia, należy złożyć wniosek o udzielenie zezwolenia na podstawie Ustawy o cudzoziemcach. Ta sama procedura obowiązuje w przypadku udzielania kolejnych zezwoleń. Wnioski można składać od 1 stycznia 2021 roku. Zezwolenie na pobyt czasowy jest zwolnione z opłat. Z kolei za wydanie karty pobytu należy zapłacić 50 zł.