Epidemia koronawirusa: przyjazd do Polski – specjalne rozwiązania dla cudzoziemców cz. 1

13 czerwca 2020 roku zniesiono kontrole graniczne, które wcześniej miały miejsce na granicy wewnętrznej z Polską. Od tego momentu można swobodnie wjeżdżać oraz wyjeżdżać z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Na granicy zewnętrznej nadal obowiązują obostrzenia dla cudzoziemców. Obcokrajowcy, którzy chcą przyjechać do naszego kraju powinni się z nimi wcześniej zapoznać, by uniknąć wielu nieprzyjemnych sytuacji.

Epidemia koronawirusa – którzy cudzoziemcy mogą przekroczyć polską granicę?

Zgodnie  §3 ust. 2 rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie czasowego zawieszenia lub ograniczenia ruchu granicznego na określonych przejściach granicznych osoby podróżujące dzieli się na następujące kategorie:

1. obywatele RP;

2. obcokrajowcy, którzy zawarli związek małżeński z obywatelem Polski lub są rodzicami dzieci, które mają polskie obywatelstwo bądź sprawują nad nimi stałą opiekę;

3. osoby mające Kartę Polaka;

4. członkowie misji dyplomatycznych, urzędów konsularnych i przedstawiciele organizacji międzynarodowych, członkowie ich rodzin oraz inne osoby przekraczające granicę Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie paszportu dyplomatycznego; 

5. obcokrajowcy, którym przyznano kartę tymczasowego lub stałego pobytu w Polsce  albo w UE (na podstawie: ochrony uzupełniającej, statusu uchodźcy, względów humanitarnych, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, pozwolenia na pobyt stały i tymczasowy); 

6. cudzoziemcy, którzy mają zezwolenie na pracę w Polsce z zastrzeżeniem, że podejmą ją zaraz po przekroczeniu granicy oraz ci, którzy prowadzą własną działalność gospodarczą w naszym kraju;

7. obcokrajowcy prowadzący środek transportu służący do przewozu osób lub towarów, którzy przekraczają granicę w ramach czynności zawodowych polegających na transporcie towarów lub przewozie osób;

8. kierowcy wykonujący przewóz drogowy w ramach międzynarodowego transportu drogowego lub międzynarodowego transportu kombinowanego w rozumieniu odpowiednio art. 4 pkt 2 i 14 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140 oraz z 2020 r. poz. 875) podróżujący tranzytem przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej innymi środkami transportu niż pojazd, którym jest wykonywany transport drogowy w celu odbioru odpoczynku, po odebraniu odpoczynku za granicą oraz po przerwie w świadczeniu pracy w ściśle określonych sytuacjach; szczegółowe informacje można znaleźć w:

• w rozporządzeniu (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego,
• w rozporządzeniu Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98,
• rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 1, z późn. zm.2),
• w art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2019r. poz. 1412);

9. obywatele państw członkowskich UE, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, a także ich małżonkowie i dzieci;

10. cudzoziemcy posiadający zezwolenie na pobyt stały lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE, na terytorium innych państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich  EFTA – strony umowy o EOG, Konfederacji Szwajcarskiej lub Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej oraz ich małżonkowie, a także dzieci, w celu przejazdu przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, do miejsca zamieszkania lub pobytu;

11. uczniowie pobierający naukę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, po udokumentowaniu funkcjonariuszowi Straży Granicznej pobierania nauki w Rzeczypospolitej Polskiej, oraz ich opiekunowie, którzy przekraczają granicę wraz z uczniami w celu umożliwienia tej nauki;

12. studenci, uczestnicy studiów podyplomowych, kształcenia specjalistycznego i innych form kształcenia, a także doktoranci kształcący się w Rzeczypospolitej Polskiej, po udokumentowaniu funkcjonariuszowi Straży Granicznej kształcenia się w Rzeczypospolitej Polskiej;

13. naukowcy prowadzący badania naukowe lub prace rozwojowe w Rzeczypospolitej Polskiej, po udokumentowaniu funkcjonariuszowi Straży Granicznej prowadzenia badań naukowych lub prac rozwojowych
w Rzeczypospolitej Polskiej; specjaliści z określonej dziedziny nauki zatrudnieni na stanowisku naukowym na uczelni, w szkole wyższej lub instytucie naukowym, badawczym, którzy prowadzą prace badawcze polegające na wykonywaniu badań nad wybranymi zagadnieniami;

14. cudzoziemcy odbywający podróż statkiem powietrznym w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze (Dz. U. z 2019 r. poz. 1580 i 1495 oraz z 2020 r. poz. 284 i 1378) wykonującym lot międzynarodowy, którzy spełniają następujące kryteria:

• są obywatelami takich krajów jak: Gruzja, Japonia, Kanada, Nowa Zelandia, Królestwo Tajlandii, Republika Korei, Republika Tunezyjska, Związek Australijski, Państwo Izrael, USA,
• posiadają prawo pobytu na terytorium wyżej wymienionych państw;

15. osoby przekraczające granicę RP na podstawie wizy krajowej w celu repatriacji lub wizy w celu przybycia na terytorium Polski jako członek najbliższej rodziny repatrianta;

16. cudzoziemcy, którzy są zawodnikami, członkami sztabu szkoleniowego, fizjoterapeutami, a także lekarzami czy sędziami w międzynarodowych zawodach sportowych organizowanych na terytorium RP przez międzynarodową federację sportową działającą w sporcie olimpijskim lub paraolimpijskim bądź inną uznaną przez Międzynarodowy Komitet Olimpijski albo organizowanych przez międzynarodową organizację sportową o zasięgu kontynentalnym należącą do takiej federacji lub polski związek sportowy, a także akredytowani dziennikarze, po udokumentowaniu funkcjonariuszowi Straży Granicznej faktu odbywania się zawodów, terminu oraz charakteru uczestnictwa stosownym pismem wystawionym przez organizatora zawodów lub poświadczonym przez właściwy w danym sporcie polski związek sportowy;

17. (od 26.08.2020) cudzoziemcy przekraczający polską granicę na podstawie wizy wydanej w celu przyjazdu ze względów humanitarnych, z uwagi na interes państwa lub zobowiązania międzynarodowe;

18. (od 22.09.2020) obywatele Republiki Białorusi;

19. rybacy w rozumieniu art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o pracy na statkach rybackich (Dz. U. poz. 2197) lub marynarze w rozumieniu art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o pracy na morzu (Dz. U. z 2020 r. poz. 1353), zwanej dalej "ustawą o pracy na morzu", w tym marynarze zatrudnieni na zasadach określonych w art. 46 lub art. 108 ustawy o pracy na morzu oraz:

• marynarze lub rybacy udający się do portu, w tym osoby korzystające z innych środków niż statek, celem podjęcia zatrudnienia na pokładzie, lub powracający do miejsca zamieszkania, innym środkiem transportu niż statek, po zakończeniu zatrudnienia na pokładzie statku - także tranzytem przez terytorium Polski;
• cudzoziemcy wykonujący pracę lub świadczący usługi na statkach lub morskich platformach wydobywczych i wiertniczych, w oparciu o inny stosunek niż marynarska umowa o pracę;

20. obcokrajowcy posiadający wizę w celu udziału w programie Poland. Business Harbour;

21. przedsiębiorcy zagraniczni oraz przedstawiciele zagranicznych podmiotów gospodarczych przekraczający polską granicę w celach gospodarczych, którzy ze względu na uzasadniony zamiar oraz cel przyjazdu zostali notyfikowani przez akredytowaną w Rzeczypospolitej Polskiej placówkę dyplomatyczną danego państwa i uzyskali pisemną zgodę ministra właściwego do spraw zagranicznych na taki przyjazd;

22. obywatele Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej oraz ich małżonkowie i dzieci;

23. cudzoziemcy, którzy po przylocie przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej maksymalnie przez 24 godziny i posiadają bilet lotniczy potwierdzający wylot z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w tym czasie, licząc od momentu przylotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
 

Epidemia koronawirusa – jakie dokumenty muszą przedstawić cudzoziemcy posiadający prawo do pracy na terytorium RP, którzy jednocześnie realizują/wykonują pracę w Polsce?

Cudzoziemcy należący do tej kategorii w trakcie kontroli granicznej są zobowiązani do okazania funkcjonariuszom Straży Granicznej dokumentów potwierdzających podjęcie pracy niezwłocznie po przyjeździe do naszego kraju. Obcokrajowcy powinni udokumentować, że w danym momencie posiadają dostęp do polskiego rynku pracy i aktualnie są zatrudnieni lub prowadzą własną działalność gospodarczą w RP.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami obywatele państw trzecich powinni przedstawić jeden z poniższych dokumentów:

• zezwolenie na pracę,
• zezwolenie na pracę sezonową,
• zaświadczenie o wpisie do ewidencji w sprawie pracy sezonowej,
• oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi na terytorium RP,
• zezwolenie należące do kategorii zezwoleń jednolitych jak np. zezwolenie na pobyt czasowy i pracę.

Z kolei obcokrajowcy uprawnieni do wykonywania pracy na identycznych zasadach co polscy obywatele wskazani m.in. w  art. 87 ust. 1 pkt 1 – 11 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (jak np. obywatele Unii Europejskiej) mają obowiązek okazać Służbie Granicznej np.:

• umowę o pracę,
• umowę cywilnoprawną poświadczającą aktualną współpracę z przedsiębiorstwem znajdującym się na terenie Polski.

Cudzoziemcy wykonujący pracę na terytorium Polski na zasadach oddelegowania przedstawiają dokumenty poświadczające fakt delegowania do RP przez konkretny podmiot, a osoby zwolnione z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę powinny mieć przy sobie podstawę zwolnienia z tego obowiązku oraz umowy potwierdzające zatrudnienie. Obcokrajowcy, którzy prowadzą własną działalność gospodarczą w Polsce albo pełnią funkcję w zarządzie osoby prawnej powinni przedłożyć umowę spółki albo wyciąg z KRS.

Zaświadczenia o wpisie wniosku do ewidencji wniosków w sprawie pracy sezonowej lub oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi można przedstawić w formie wydruku, jako skan oryginału bądź w wersji elektronicznej.

Cudzoziemcy, którzy posiadają prawo do pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz obcokrajowcy przyjeżdżający wcześniej do Polski przed datą rozpoczęcia pracy wskazaną w dokumentach mają obowiązek odbycia kwarantanny.

Przyjazd do Polski obcokrajowców pobierających naukę na terenie RP – kto może skorzystać z tego przywileju?

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe przyznaje status ucznia, słuchacza bądź wychowanka (art. 4 pkt 20 ww. ustawy) przyznaje osobom uczęszczającym do następujących szkół publicznych i niepublicznych:

• podstawowych i ponadpodstawowych (ośmioletnia szkoła podstawowa, szkole ponadpodstawowa:  czteroletnie liceum ogólnokształcące, pięcioletnie technikum, trzyletnie szkoła branżowa, szkoła I stopnia, trzyletnia szkoła specjalna przysposabiająca do pracy);
• branżowych szkołach II stopnia i szkołach policealnych (dwuletnia branżowa szkoła II stopnia, szkoła policealna dla osób posiadających wykształcenie średnie lub wykształcenie średnie branżowe o okresie nauczania nie dłuższym niż 2,5 roku);
• dla dorosłych (szkoła podstawowa i liceum ogólnokształcące, w której stosuje się odrębną organizację kształcenia i do której są przyjmowane osoby pełnoletnie).

Status ucznia otrzymują także słuchacze kwalifikowanego kursu zawodowego. Pozaszkolna forma kształcenia przysługuje osobom, które ukończyły 18 rok życia i ukończyły gimnazjum lub 8-letnią szkołę podstawową. Edukacja odbywa się oparciu o program nauczania w konkretnym zawodzie. Jej celem jest przygotowanie do egzaminu zawodowego.

Przyjazd do Polski cudzoziemców korzystających z kształcenia specjalistycznego i innych form szkolenia – kto należy do tej kategorii?

Kształcenie specjalistyczne obejmuje uczestników kolegiów, którzy minimum przez 3 semestry pobierają naukę w Polsce. Edukacja tego typu umożliwia uzyskanie pełnej kwalifikacji na poziomie 5. Polskiej Ramy Kwalifikacji (na 5. poziomie kwalifikacji uzyskuje się dyplom ukończenia kolegium nauczycielskiego, dyplom ukończenia nauczycielskiego kolegium języków obcych, dyplom ukończenia kolegium pracowników służb społecznych).

Z kolei uczestnicy innych form szkolenia są wskazani w ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Przepisy te obejmują m.in.:

• studentów studiów niestacjonarnych,
• studentów pobierających naukę przez Internet,
• uczestnicy kursów przygotowawczych do podjęcia studiów w j. polskim,
• uczestników kursów językowych prowadzonych przez uczelnie.

W następnej części poradnika znajdą Państwo szczegółowe informacje dotyczące specjalnych rozwiązań dla cudzoziemców.